زنان سکولار می‌خواهند قدرت را به دست بگیرند Tageszeitung

در هامبورگ، حزبی جدید با تمرکز بر سکولاریسم و حقوق زنان شکل گرفته است. زنان ایرانیِ در تبعید ناخواسته از نیروهای محرکه اصلی این حزب به‌شمار می‌روند.

انتشار: ۲ ژانویه ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۱۰
نویسنده  گرنوت نودلر  سردبیر

برای دفاع از حقوق زنان و مقابله با نفوذ بنیادگرایی مذهبی، حزبی تازه‌تأسیس به‌تازگی در هامبورگ اعلام موجودیت کرده است. یکی از نیروهای اصلی پشت حزب «زنان پیشرو– زن زندگی آزادی » (FIF)، زنان ایرانیِ در تبعید هستند؛ زنانی که نگران‌اند جریان‌های مذهبی در کشورهای غربی نیز به‌تدریج آزادی زنان و مطالبات برابری‌خواهانه آنان را محدود کنند.

رهبر حزب، هوروش پورکیان، می‌گوید: «وقت آن رسیده که جهان را به زنان بسپاریم.» او کارآفرین و رئیس انجمن فرهنگی «کلتوربروکه هامبورگ» است؛ نهادی که به کودکان و نوجوانان پناهنده کمک می‌کند تا در آلمان جایگاه خود را پیدا کنند. پورکیان همچنین از بنیان‌گذاران جنبش بین‌المللی «زنان در راس » است.

به پاس فعالیت‌هایش، پورکیان در سال ۲۰۲۳ نشان شایستگی جمهوری فدرال آلمان را دریافت کرد. با این حال، تأکید پررنگ او بر سکولاریسم ـ به‌ویژه انتقادهایش از حجاب ـ موجب بروز تنش‌هایی در جنبش زنان شده است.

ایده پورکیان و همکارانش این است که سیاست فمینیستی را در چارچوب دموکراسی لیبرال دنبال کنند و به این ترتیب خلأ موجود را پر کنند. اوته لُفلمن، معاون رهبر حزب، می‌گوید: «طیف حزبی کنونی، مشکلات جامعه مهاجر را به‌گونه‌ای متفاوت و کافی حل نمی‌کند.» به گفته او، حزب جدید می‌خواهد «جامعه‌ای از زنان و مردان را ترویج دهد که بر پایه ارزش‌های اروپاییِ آزادی، کرامت انسانی و مسئولیت متقابل، در همبستگی با یکدیگر زندگی کنند.»

محلی برای پرورش افراد در تبعید

لفلمن تأکید می‌کند: « یک حزب باید نشان‌دهنده‌ی این باشد که کشور ما، کشوری مهاجرپذیر است.» این امر مستلزم پذیرش این نکته است که شیوه‌های جامعه‌پذیری برخی مهاجران ممکن است با حقوق زنان در تعارض باشد.. از نگاه او، یک حزب بین‌فرهنگی در این زمینه مزیت‌هایی دارد. یکی از شرکت‌کنندگان در کنفرانس خبری ماه دسامبر می‌گوید: «ما تجربه کرده‌ایم که وقتی یک جامعه در دین غرق می‌شود، چه پیامدهایی دارد.» در عین حال، حزب می‌تواند زنان مهاجر موفق را عنوان الگو قرار دهد.

حزب FIF قصد دارد خود را در سطح بین‌المللی معرفی کند و برای نخستین‌بار در انتخابات پیش‌ِ روی پارلمان اروپا شرکت کند. همچنین تأکید شده است که مردان نیز باید احساس کنند این حزب به دغدغه‌های آنان توجه دارد. از نظر سازمانی، FIF از زیرساخت‌های «Hamburg Kulturbrücke» استفاده می‌کند و هزینه‌های آن توسط ۲۵ عضو بنیان‌گذار تأمین می‌شود.

گردهمایی در هامبورگ

زنانی از ایران و افغانستان که در تبعید در اروپا زندگی می‌کنند، برای نمایندگی شاخه‌های ملی خود برای گردهمایی به هامبورگ سفر کرده بودند. هدف از این گردهمایی، آماده‌سازی FIF در سطح اروپا برای زمانی است که شرایط دموکراتیک دوباره در این کشورها برقرار شود.

لفلمن می‌گوید: « در برخی فرهنگ‌ها، زنان جایگاهی ندارند..» به نظر او، غیرقابل‌قبول است که مردانی برای بهره‌مندی از آزادی‌های مدنی به آلمان پناه بیاورند، در حالی که همان آزادی‌ها را از زنان دریغ می‌کنند. او که پیش‌تر عضو حزب سبزها بوده است، تأکید می‌کند: «ما خواهان روابطی عاری از خشونت هستیم می‌خواهیم با ما بر پایه‌ی برابری و احترام رفتار شود.»

“حزب جدید می خواهد برای اولین بار در
انتخابات اروپایی

پیش رو شرکت کند.

حزب FIF آنچه را «برخورد سهل‌انگارانه با بنیادگرایی مسیحی و به‌ویژه اسلام سیاسی» می‌داند، به‌شدت مورد انتقاد قرار می دهد. در حالی که در آلمان مسجدهای جدید ساخته می‌شود، در ایران میزان مراجعه به مساجد کاهش یافته است. به گفته این حزب، پناهندگان جوان در برخی مساجد دچار شست‌وشوی مغزی می‌شوند و احزاب آلمانی نیز تحت نفوذ قرار می‌گیرند.

پورکیان می‌کوشد از طریق انجمن «کلتوربروکه» به این وضعیت پاسخ دهد؛ برای مثال  می‌کوشد قوانین و ارزش‌های یک جامعه دموکراتیک را به مهاجران جوان منتقل کند. پورکیان سال‌ها در برابر مرکز اسلامی هامبورگ (IZH)، معروف به «مسجد آبی»، تظاهرات کرده است و می‌گوید: «بسیار خوشحالم این مرکز سرانجام بسته شد و گروه وابسته به آن نیز ممنوع اعلام شد، چرا که این گروه‌ها رویکردی آشکارا زن‌ستیزانه دارند.»

در موضوع جنجالی حجاب، حزب موضعی کاملاً روشن دارد: استفاده از حجاب نباید پیش از ۱۴سالگی ـ و ترجیحاً پیش از بلوغ ـ مجاز باشد. همچنین زنانی که نماینده دولت هستند، مانند قضات و معلمان، باید بدون حجاب در محل خدمت حاضر شوند.

این حزب همچنین بر نوعی فمینیسم سخت‌گیرانه در مسائل جنسیتی تأکید دارد. لُفلمن می‌گوید: «احزابی که به نسبی‌گرایی فرهنگی متعهدند و ترنس‌جندریسم را ترویج می‌کنند، از پیامدهای این رویکرد برای زنان آگاه نیستند.»

آسترید واربورگ-مانتی، از چهره‌های حزب، می‌گوید: «دو جنس زیستی وجود دارد. ما منکر وجود افراد ترنس نیستیم.» با این حال، به گفته او، اجازه حضور ورزشکاران ترنس در رقابت‌های زنان ـ برای مثال در بوکس ـ می‌تواند به تضعیف ارزش و جایگاه زندگی زنان منجر شود. حمایت از حقوق افراد ترنس نباید به بهای نادیده‌گرفتن حقوق زنان و دختران تمام شود؛ از این‌رو، جنسیت زیستی باید همچنان از نظر حقوقی معیار مرتبط باقی بماند.

بنیان‌گذاران حزب می‌دانند که با چنین مواضعی ممکن است ناخواسته حمایت‌هایی از سوی جریان‌های نامطلوب جلب کنند. واربورگ-مانتی می‌گوید: «مایلیم بتوانیم بدون آنکه فوراً با برچسب راست‌گرایی افراطی مواجه شویم، درباره این مسائل صحبت کنیم.»

یک حزب بین المللی زنان در هامبورگ تأسیس شد

رهبری زنان

نویسنده ,سباستین شنل,  دارای دکترای فلسفه است و پادکست «pre-political» نویسنده ,سباستین شنل,  دارای دکترای فلسفه است و پادکست «pre-political» را اداره می کند که در آن به مسائل اجتماعی-سیاسی کنونی می پردازد و با مهمانان، به ویژه از حوزه علمی و پژوهشی، گفتگو می کند. او درباره اسلام گرایی تحقیق و انتشار انجام داده و در حال حاضر آثار نگارش کتابی درباره راست نوین در آلمان و تاریخ اندیشه های آن است .

در هامبورگ، حزب جدید «زنان پیشرو » برای نخستین‌بار به‌طور رسمی به عموم معرفی شد. این حزب که قصد دارد حقوق زنان و حقوق بشر را در مرکز یک رویکرد سیاسی «زنانه، مدرن و شجاع» قرار دهد، موضعی روشن و صریح علیه ساختارهای مردسالارانه و نیز افراط‌گرایی مذهبی و نژادپرستانه اتخاذ کرده است. در ابتدای این رویداد، رهبری حزب تأکید کرد که آزادی واقعی تنها زمانی محقق می‌شود که زنان آزاد باشند.

جمعه گذشته، حزب «زنان پیشرو» (FIF) در هامبورگ و تحت شعار «رک و بی پرده حرف میزنیم جایی که دیگران جا میزنند  ؛ قدم جلو میگذاریم ، آنجا که دیگران پا پس میکشند » از شهروندان دعوت کرد تا با برنامه‌ها و رهبران آن بیشتر آشنا شوند. این حزب که در ۲۵ آوریل تأسیس شده است، در برنامه دوازده‌ ماده‌ای متعهد می‌شود حقوق بشر و حقوق زنان را به‌عنوان شالوده سیاستی عقلانی دنبال کند و به‌طور قاطع در برابر همه اشکال افراط‌گرایی مذهبی و نژادپرستانه، ساختارهای قدرت مردسالارانه، سرکوب و خشونت بایستد.

تیم رهبری حزب، که از پیشینه‌های فرهنگی متنوعی تشکیل شده، خود را موظف می‌داند سیاست را از منظر زنان شکل دهد و با تمامی نظام‌های اجتماعی مقابله کند که در آن‌ها سوءاستفاده از قدرت، سرکوب و خشونت علیه زنان امکان‌پذیر می‌شودو با هر نظام اجتماعی مقابله کند که در آن سوءاستفاده از قدرت، سرکوب یا خشونت علیه زنان ممکن باشد. از دید این حزب، نسبی‌گرایی فرهنگی جایگاهی در دفاع از حقوق زنان ندارد، زیرا جامعه تنها زمانی آزاد است که زنان آن آزاد باشند. «زنان پیشرو» می‌خواهد به همان اندازه که «زنانه، مدرن و شجاع» است، برای همه زنان و مردان مفید و فراگیر باشد.

در این حزب، درهای مشارکت به روی همه زنان و مردان باز است، این حزب خود را به‌صورت جهانی سازمان‌دهی می‌کند و در گام نخست قصد دارد در تمامی ایالت‌های فدرال آلمان شعبه‌هایی تأسیس کند. افزون بر این، FIF خود را دارای  «حق رأی سیاسی» می‌داند که با ثبت قانونی در چارچوب قوانین آلمان بنیان‌گذاری شده است و هم‌زمان، با تأسیس یک حزب ایرانی در تبعید، نخستین گام را برای ایجاد پیوند میان فعالان حقوق زنان در غرب و سایر نقاط جهان برداشته است؛ این پیوند راهی برای یادگیری متقابل و تبادل تجربه میان فعالان حقوق زنان است. تأسیس شعبه های  بین‌المللی بیشتر، چه به‌صورت احزاب تبعیدی و چه به‌صورت محلی، از جمله یک حزب افغان و یک حزب تونسی، در دستور کار قرار دارد و بسیاری پروژه‌های دیگر نیز در دست اجرا یا برنامه‌ریزی قرار دارند.

این رویداد با سخنرانی دبیر کل  حزب در سطح فدرال، هوروش پورکیان، آغاز شد. او توضیح داد که دیدگاه‌های مسلمانان لیبرال و سکولار در احزاب با سابقه فعالیت ، به‌ویژه در جناح چپ میانه، اغلب نادیده گرفته می‌شود و جای خود را به مواضع ایدئولوژیکی می‌دهد که هرچند به نام آزادی‌های مدنی غربی مطرح می‌شوند، اما در عمل عمدتاً به نفع مردان با پیشینه‌های فرهنگی خاص هستند و زنان و دختران را نادیده میگیرند. پورکیان به‌عنوان نمونه به تأخیر طولانی در تعطیلی مرکز اسلامی هامبورگ و ممنوعیت پلتفرم موسوم به «مسلمانان تعاملی» اشاره کرد و هر دو را نمونه‌هایی از ساختارهای زن‌ستیزانه دانست.

نایب دبیر کل حزب(در سطح فدرال)، اوته لوفلمان، نیز تأکید کرد که در جامعه مهاجرپذیر ، سیاست‌گذاری باید از دید همه زنان انجام شود و آزادی‌های مدنی نباید صرفاً به نفع مردان باشد. به گفته او، شکل‌گیری یک جنبش بین‌المللی جدید زنان گامی ضروری در این مسیر است. آسترید واربورگ-مانتی، دبیر حزب، نیز به‌صراحت اعلام کرد که حقوق زنان نباید فقط به زنان اهل کشورمحدود شود. او ضمن پذیرش این نکته که برخی حوزه‌های زندگی می‌توانند شخصی و فردی باشند، هشدار داد که نادیده‌گرفتن واقعیت‌ها و محدودیت‌های اجتماعی، به تضعیف حقوق زنان می‌انجامد.

یکی از نگرانی‌های اصلی حزب، فشارهای مذهبی در مدارس است؛ موضوعی که اعضای حزب پیش‌تر آن را با مسئولان آموزشی در میان گذاشته‌اند. به گفته آنان، این فشارها بیش از همه بر «دختران ما» اثر می‌گذارد. فشارهای غیررسمی ازسمت اطرافیان ، مانند اجبار ضمنی به پوشیدن حجاب ، تقریباً به‌طور ویژه دختران دارای پیشینه مهاجرتی را هدف قرار می‌دهد. به همین دلیل، حزب از اصل بی‌طرفی دولت حمایت می‌کند و خواهان ممنوعیت استفاده از حجاب در مناصب رسمی مانند معلمان و قضات است. به باور اعضای حزب، اگر یک معلم به‌طور رسمی با حجاب در کلاس حاضر شود، این پیام نه‌تنها به دختران مسلمان، بلکه به پسران نیز منتقل می‌شود و فشار برای تطابق را افزایش می‌دهد. از این رو، قانونی که استفاده از حجاب را برای دختران زیر ۱۴ سال در مدارس ممنوع کند ـ مشابه آنچه اخیراً در اتریش تصویب شده ـ از سوی این حزب مورد استقبال قرار می‌گیرد.

ترسیم واقع‌بینانه‌تر آلمان به‌عنوان کشوری مهاجرپذیر

در کنفرانس خبری بعدازظهر که با حضور رسانه‌های ایرانی برگزار شد و به گفته پورکیان بازتاب آن حتی به ایران نیز رسیده است، زنان ایرانیِ در تبعید  که نمایندگی شعبه ایرانی حزب را بر عهده دارند، حضور داشتند. خبرنگارانی که همگی ناچار به ترک ایران شده‌اند و تجربه‌هایی از حجاب اجباری، تهدید، زندان و خشونت را با خود دارند، تأکید کردند که یادگیری متقابل میان زنان غربی و سایر نقاط جهان  اهمیت اساسی دارد. آنان خاطرنشان کردند که زنان ایرانی به‌طور مستقیم سرکوب مذهبی زنان توسط اسلام سیاسی را تجربه کرده‌اند و برخورد بسیاری از اروپایی‌ها با اسلام سیاسی را «ساده‌لوحانه» توصیف نمودند.

با این حال، حزب تنها با اشکال سنتی و مذهبی زن‌ستیزی مخالفت نمی‌کند. از منظر آنان، دفاع از حقوق زنان مستلزم توجه به ابعاد زیستی زن بودن است، چرا که ساختارهای مرد سالارانه زنان را صرفاً به‌عنوان ابزار تولیدمثل می‌بینند. به باور حزب، رویکردهایی که این واقعیت‌های زیستی را نادیده می‌گیرند،قادر به حمایت مؤثر از حقوق زنان و دختران نیستند. این موضع‌گیری به معنای انکار وجود افراد ترنس نیست، اما تأکید می‌شود که حمایت از حقوق افراد ترنسجندر نباید به بهای نادیده‌گرفتن حقوق زنان و دختران تمام شود. از این رو، جنسیت زیستی باید همچنان از نظر حقوقی دارای اهمیت باقی بماند.

یکی از اهداف میان‌مدت حزب، شرکت در انتخابات پارلمان اروپا طی یک‌ونیم سال آینده و همچنین آمادگی برای انتخابات فدرال ۲۰۲۹ است. تا آن زمان، حزب قصد دارد زنان مهاجر موفق را بیشتر به جامعه معرفی کند و آنان را به‌عنوان الگو برجسته سازد. برای تحقق این هدف، برگزاری کارگاه‌ها، تقویت سیاست محلی و بازنمایی واقع‌بینانه‌تر آلمان به‌عنوان کشوری مهاجر در همه سطوح در دستور کار قرار دارد. در این مسیر، حزب خواهان حضور فعال‌تر زنان مسلمانِ اجتماعی در کنار خود است.